Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości opublikowała kolejne wydanie raportu „Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań”. Publikacja pokazuje, jak technologie zmieniają rynek pracy. Wpływają one nie tylko na sposób wykonywania zadań, ale także na kompetencje wymagane od pracowników.

Dla sektora ochrony zdrowia ma to szczególne znaczenie. Placówki coraz częściej wykorzystują systemy cyfrowe, analizę danych i sztuczną inteligencję. Dlatego personel musi łączyć umiejętności techniczne z kompetencjami poznawczymi, społecznymi i etycznymi.

Kompetencje zmieniają się coraz szybciej

Według danych przywołanych w raporcie do 2030 r. może zmienić się od 30 do 40% kluczowych kompetencji. Część z nich straci znaczenie. Inne zostaną zastąpione nowymi wymaganiami.

Ponadto w zawodach najbardziej podatnych na wpływ AI potrzebne umiejętności zmieniają się ponad dwukrotnie szybciej. Porównanie dotyczy profesji najmniej związanych z technologią.

Oznacza to, że rozwój kompetencji powinien trwać przez całą karierę. Nie może kończyć się wraz z uzyskaniem dyplomu lub ukończeniem szkolenia.

Kompetencje cyfrowe i związane z AI

Ponad 90% miejsc pracy w Unii Europejskiej wymaga co najmniej podstawowych kompetencji cyfrowych. W ochronie zdrowia obejmują one między innymi korzystanie z systemów informatycznych i pracę z danymi. Ważne są również cyberbezpieczeństwo oraz obsługa narzędzi wspierających udzielanie świadczeń.

Jednocześnie rośnie znaczenie umiejętności współpracy ze sztuczną inteligencją. Nie chodzi tylko o korzystanie z narzędzi AI. Pracownicy powinni także potrafić:

• oceniać wiarygodność generowanych wyników,
• rozpoznawać ograniczenia systemów,
• właściwie interpretować dane,
• odpowiedzialnie dzielić zadania między człowieka i technologię.

Kompetencje poznawcze, społeczne i etyczne

Rozwój technologii nie zmniejsza znaczenia kompetencji ludzkich. Przeciwnie, raport wskazuje na ich rosnącą rolę.

Szczególnie ważne stają się rozumowanie, rozumienie tekstu i aktywne słuchanie. Znaczenie mają także empatia, kreatywność, budowanie relacji, przywództwo oraz etyczny osąd.

Te kompetencje w ochronie zdrowia są niezbędne do właściwej oceny sytuacji pacjenta. Pomagają również podejmować odpowiedzialne decyzje. Ponadto wspierają komunikację i współpracę w interdyscyplinarnych zespołach.

Uczenie się jako część codziennej pracy

Raport zwraca także uwagę na znaczenie uczenia się nieformalnego. Jest to zdobywanie wiedzy podczas wykonywania codziennych zadań. Może odbywać się poprzez współpracę, mentoring lub korzystanie z materiałów cyfrowych.

Dla placówek ochrony zdrowia oznacza to potrzebę tworzenia środowiska sprzyjającego rozwojowi. Uczenie się powinno być częścią codziennej pracy. Nie może ograniczać się wyłącznie do pojedynczych szkoleń.

Od kwalifikacji do rzeczywistych umiejętności

Jednym z kierunków opisanych w raporcie jest podejście skills-first. Zakłada ono większe znaczenie rzeczywistych umiejętności pracownika. Dyplom, nazwa stanowiska i staż pracy nadal są ważne, ale nie powinny być jedynymi kryteriami.

W zawodach medycznych formalne kwalifikacje pozostają niezbędne. Jednocześnie warto lepiej rozpoznawać dodatkowe kompetencje personelu. Dotyczy to zwłaszcza technologii, komunikacji i zarządzania zmianą. Ważne są również organizacja procesów oraz edukacja pacjentów.

Dlatego rozwój kompetencji powinien być elementem strategii każdej placówki. O wartości nowych technologii nie zdecyduje samo ich wdrożenie. Kluczowe będzie przygotowanie pracowników do świadomego i bezpiecznego korzystania z nowych narzędzi. Technologia powinna bowiem realnie wspierać jakość opieki.

Pełne omówienie trendów znajduje się w nowym raporcie PARP, który można pobrać tutaj