Polska Federacja Szpitali o projekcie tzw „Zarządzenia 0,4” Prezesa NFZ: jakość, a nie ilość

Dotyczy

Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 marca 2026 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna

W nawiązaniu do przedmiotowego projektu zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 marca 2026 r (tzw. “Zarządzenie 0,4”) przedstawiamy stanowisko Polskiej Federacja Szpitali przesłane drogą elektroniczną do centrali NFZ w dniu 24.03.2026

Wprowadzenie

W zarządzeniu Nr 132/2024/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 grudnia 2024 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna (z późn. zm.2), proponuje się następującą zmianę:

„8. Przy rozliczaniu ASDK w zakresach: badania tomografii komputerowej lub badania rezonansu magnetycznego lub badania endoskopowe przewodu pokarmowego – gastroskopia lub badania endoskopowe przewodu pokarmowego – kolonoskopia, po przekroczeniu wartości określonej na ich realizację w umowie, na wniosek świadczeniodawcy składany po rozliczeniu umowy, do końca miesiąca

następującego po zakończeniu okresu rozliczeniowego, w którym nastąpiło to przekroczenie, odpowiedniemu zwiększeniu ulega liczba jednostek rozliczeniowych oraz kwota zobowiązania z tytułu realizacji umowy, z zastrzeżeniem, że do rozliczenia świadczeń udzielonych świadczeniobiorcom powyżej 18. roku życia objętych zwiększeniem kwoty zobowiązania, o którym mowa w niniejszym ustępie, zastosowanie ma współczynnik korygujący 0,4.”;

Streszczenie stanowiska PFSz

Polska Federacja Szpitali proponuje wprowadzenie kryteriów jakościowych w rozliczaniu przez NFZ ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych (ASDK) w zakresach badania tomografii komputerowej lub badania rezonansu magnetycznego lub badania endoskopowe przewodu pokarmowego – gastroskopia lub badania endoskopowe przewodu pokarmowego – kolonoskopia

Polska Federacja Szpitali proponuje odejście od proponowanego mechanizmu ilościowego zawartego w projekcie zarządzenia Prezesa NFZ (tzw. “Zarządzenie 0,4”).

Uzasadnienie

W ostatnich latach obserwowany jest systematyczny wzrost liczby wykonywanych świadczeń diagnostycznych, w szczególności badań endoskopowych oraz badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa, czy rezonans magnetyczny (tzw. ambulatoryjne świadczenia diagnostyczne kosztochłonne ASDK).  Zjawisko to nie wynika wyłącznie ze wzrostu potrzeb zdrowotnych populacji, lecz w istotnej części także z braku jednolitych i precyzyjnych kryteriów kwalifikacji pacjentów do tych procedur.  W praktyce obserwowany jest dynamiczny wzrost liczby skierowań na badania ASDK. Zjawisko to pozostaje w dużej mierze związane z bardzo szeroką dostępnością możliwości kierowania pacjentów na procedury ASDK. W konsekwencji liczba realizowanych świadczeń szybko rośnie, co przekłada się na zwiększone obciążenie systemu diagnostyki specjalistycznej oraz wydłużenie czasu oczekiwania na badania dla pacjentów wymagających pilnej diagnostyki oraz wydłużenie czasu oczekiwania na interpretację wykonanego obrazowania w przypadku badań TK oraz RM, czy też badania histopatologicznego w przypadku endoskopii z biopsją.

Jednocześnie należy podkreślić, że zwiększanie liczby wykonywanych procedur, w tym np. ASDK samo w sobie nie prowadzi do poprawy dostępności świadczeń, ani też do istotnej poprawy funkcjonowania systemu.  Uważamy, że zamiast kryterium ilościowego kluczowe znaczenie powinno mieć zapewnienie jak najwyższych standardów realizacji świadczeń, obejmujących zarówno kwalifikacje personelu medycznego oraz jakość wykorzystywanej infrastruktury i sprzętu diagnostycznego, ale także tempo i poziom interpretacji wyniku badania, co w efekcie przekłada się na wartość badania dla pacjenta i lekarza kierującego.

Procedury takie jak gastroskopia, kolonoskopia, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny są badaniami wymagającymi wysokich kompetencji I dostępności personelu oraz odpowiednich standardów technicznych. Dlatego system organizacji świadczeń powinien w większym stopniu uwzględniać:

• wysokie i jasno określone wymagania dotyczące kwalifikacji personelu wykonującego procedury diagnostyczne,
• określenie minimalnych standardów jakościowych dotyczących sprzętu medycznego wykorzystywanego do realizacji świadczeń
• wprowadzenie jednolitych standardów jakości wykonywanych procedur diagnostycznych
• koordynacji opieki nad pacjentem kierowanym na badania ASDK

Równolegle bardzo wskazane jest uporządkowanie procesu kierowania pacjentów na badania specjalistyczne ASDK . W szczególności zasadne wydaje się wprowadzenie systemowych rozwiązań obejmujących wprowadzenie tzw. punktów krytycznych w oparciu o wytyczne polskich i europejskich towarzystw naukowych w procesie wystawiania skierowań, wymagających spełnienia określonych przesłanek klinicznych. Dopiero połączenie powyższych elementów zasad kwalifikacji pacjentów do badań w oparciu o wytyczne, wysokich wymagań dotyczących kwalifikacji personelu oraz określenia standardów jakości sprzętu i wykonywanych procedur może prowadzić do rzeczywistego uporządkowania systemu diagnostyki ambulatoryjnej ASDK.

Limitowanie ilościowe nadwykonań w obszarze ASDK za pomocą stawki degresywnej, wprowadzane zamiast rozwiązań o charakterze jakościowym nie poprawi sytuacji pacjentów, a w konsekwencji także i sytuacji płatnika, może natomiast być uznane za krok wstecz w stosunku do najbardziej pożądanego i zarazem kosztowo-efektywnego modelu opieki, jakim jest opieka oparta na wartości dla pacjenta.